Әйелдердегі түнгі тершеңдік: климакс па, әлде…басқа себептерден қалай ажыратуға болады

Әйелдердегі түнгі тершеңдік — 40 жастан кейін жиі кездесетін шағым. Көп жағдайда ол расында гормоналдық өзгерістермен байланысты болады: климакс кезіндегі түнгі тершеңдік вазомоторлық белгілердің типтік көріністеріне жатады. Мұндай жағдайда дәрігер менопауза белгілерін жеңілдету үшін жұмсақ әсер ететін фитопрепарат ұсынуы мүмкін.

Алайда түнде қатты терлеу әрдайым менопаузаны білдірмейтінін ескеру маңызды. Себептері әртүрлі болуы мүмкін — физиологиялық өзгерістерден бастап, диагностиканы қажет ететін ауруларға дейін. Сондықтан тек жасқа қарап емес, белгілердің жиынтығы мен олардың сипатына назар аудару керек.

Неге климакс кезінде түнгі тершеңдік пайда болады

Климакс кезіндегі түнгі тершеңдік жылуды реттеу жүйесіндегі өзгерістермен байланысты. Эстроген деңгейінің төмендеуі дене температурасын реттеуге жауап беретін гипоталамустың жұмысына әсер етеді.

Түнде қатты терлеудің себебі — ағзаның қалыпты температураны жоғары температура сияқты қабылдай бастауында:

• терідегі қан тамырлары кеңейеді;
• денені ыстық басқандай сезім пайда болады;
• тер бөлінуі күшейеді.

Осылайша ысыну ұстамалары мен тершеңдік пайда болады, олар күндіз де, түнде де байқалуы мүмкін. Түнгі эпизодтар ауырлау қабылданады: олар ұйқыны бұзады, жиі оянуға себеп болады және таңертең әлсіздік пен шаршау сезімін тудырады. Менопауза белгілерін емдеу үшін жиі фитотерапия тағайындалады.

Менопауза мен тершеңдік бір-бірімен тығыз байланысты, бірақ белгілердің айқындылығы әртүрлі болуы мүмкін — жеңіл жайсыздықтан бастап өте қатты ысыну ұстамасына дейін.

Түнгі тершеңдіктің дәл климакспен байланысты екенін қалай түсінуге болады

Егер себебі климакс болса, ысыну мен тершеңдік перименопауза немесе менопауза кезінде басталады — және гормоналдық өзгерістердің басқа белгілерімен қатар жүреді.

Климакс болу ықтималдығын білдіретін белгілер

• Жас ерекшелігіне сәйкес кезең, мысалы, 50 жастан кейінгі әйелдерде қатты тершеңдік қалыпты құбылыс болуы мүмкін.
• Етеккір циклының бұзылуы немесе мүлде тоқтауы.
• Ысыну ұстамалары.
• Климакс кезіндегі түнгі тершеңдік ұйқыдан оятып, кейін қалтырау сезімі пайда болуы мүмкін.
• Ұйқының бұзылуы.
• Ашушаңдық, көңіл күйдің құбылуы.
• Шырышты қабықтардың құрғауы.

Осындай белгілердің жиынтығы әйелдердегі түнгі тершеңдіктің гормоналдық өзгерістермен байланысты екенін көрсетуі мүмкін. Бірақ клиникалық көрініс типтік болса да, белгілердің ауырлығын бағалау маңызды: егер түнгі тершеңдік өте қатты болса немесе оған әдеттен тыс белгілер қосылса, қосымша тексеру қажет.

Сондай-ақ оқыңыз: Әйелдердегі менопауза кезіндегі ысыну ұстамалары: белгілері және емі

Себебі климакс болмауы мүмкін жағдайлар

40 жастан кейінгі әйелдердегі түнгі тершеңдік менопаузаның басталуымен қатар келуі мүмкін, бірақ әрдайым оның белгісі бола бермейді.

Қандай белгілерге ерекше назар аудару керек

Егер түнгі тершеңдік мынадай белгілермен қатар жүрсе:

• салмақ жоғалту;
• ұзаққа созылған дене қызуы;
• жөтел;
• айқын әлсіздік;
• тұрақты тахикардия;
• мазасыздық ұстамалары;
• менопаузаға тән емес жаста белгілердің кенеттен басталуы;
• гормоналдық өзгерістердің басқа белгілерінің болмауы.

Неліктен бәрін бірден жасқа байланыстырып қоюға болмайды

Қате стратегия — әйелдердегі түнгі тершеңдікті әрдайым менопаузамен байланыстыру.

Бұл мына жағдайлардың анықталмай қалуына әкелуі мүмкін:

• қалқанша без аурулары;
• инфекциялар;
• созылмалы қабыну үдерістері;
• басқа да жүйелік жағдайлар.

Сондықтан тек жасқа емес, жалпы клиникалық жағдайға да баға беру маңызды.

Климакс кезіндегі ысыну ұстамаларын түнгі тершеңдіктің басқа себептерінен қалай ажыратуға болады

Көріністері	Жиі климакс кезінде	Басқа себеп болуы мүмкін
Терлеу алдындағы ыстық қысу	Климакс кезінде тершеңдік жиі кенеттен ысыну ұстамасы толқынымен қатар жүреді	Болмауы да мүмкін
Эпизодтан кейінгі қалтырау	Жиі ысыну ұстамаларынан кейін пайда болады	Тек осыған ғана тән белгі емес
Тұрақсыз етеккір циклі	Жиі байқалады	Өздігінен тершеңдіктің себебін толық түсіндіре алмайды
Салмақ жоғалту	Негізгі белгі ретінде тән емес	Тексеруді қажет етеді
Дене қызуы, жөтел, әлсіздік	Тән емес	Диагностика жасауға себеп
Жүректің жиі соғуы және мазасыздық	Ысыну ұстамаларымен қатар жүруі мүмкін	Басқа да жағдайларда болуы мүмкін

Мұндай ажырату әйелдердегі тершеңдік ұстамалары гормоналдық өзгерістермен байланысты ма, әлде белгі неғұрлым мұқият тексеруді қажет ете ме — соны түсінуге көмектеседі.

Сондай-ақ оқыңыз: Менопаузаның ең мазалайтын белгілері және оларды жеңілдету жолдары

Егер түнде қатты терлеу қандай ауруларда жиірек кездесетіні туралы айтсақ, дәрігерлер әдетте бірнеше себептер тобына назар аударады:

• қалқанша без қызметінің бұзылыстары;
• созылмалы инфекциялар;
• қабыну аурулары;
• түнгі гипогликемия эпизодтарымен жүретін қант диабеті;
• кейбір онкогематологиялық аурулар;
• кейбір дәрілік препараттардың жанама әсерлері.

Бұл жағдайларды климакс кезіндегі ыстық басудан өз бетінше ажырату қиын, сондықтан түнгі тершеңдік ұзаққа созылса, өте қатты болса немесе кенеттен пайда болса, дәрігер кеңесі қажет.

Қашан дәрігерге қаралу керек

Климакс кезіндегі қатты терлеу әрдайым шұғыл араласуды қажет етпейді, бірақ кей жағдайларда дәрігерге қаралу міндетті.

Кеңесті кейінге қалдыруға болмайды, егер:

• әйелдердегі қатты тершеңдік ұстамалары тұрақты түрде қайталанса;
• тершеңдік әр түн сайын ұйқыға кедергі келтірсе;
• белгілер уақыт өте күшейсе;
• себепсіз салмақ жоғалту байқалса;
• дене қызуы болса;
• айқын әлсіздік немесе тез шаршау пайда болса;
• жүрек қағуы, мазасыздық, діріл байқалса;
• белгілер климакстың әдеттегі көрінісіне сәйкес келмесе.

Мұндай жағдайларда дәрігер тексеру тағайындауы мүмкін: қан талдаулары, қалқанша без қызметін бағалау, гинекологиялық диагностика және жағдайға байланысты басқа да зерттеу әдістері.