Дүниежүзілік менопауза күні

Жыл сайын 18 қазанда Дүниежүзілік менопауза күні атап өтіледі. Ол 20 жылдан астам уақыт бұрын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) бастамасымен енгізілген. Оның мақсаты — менопаузаға байланысты белгілер туралы және ең бастысы, олармен күресу жолдары туралы хабардарлықты арттыру.

Менопауза туралы қысқаша мәлімет

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы менопаузаны соңғы етеккірден кейін кемінде бір жыл бойы қан кетудің болмауымен анықтайды. Алайда бұл термин көбінесе аналық бездердің қызметі біртіндеп тоқтап, жыныстық гормондар деңгейі өзгеретін ұзақ кезеңді сипаттау үшін қолданылады. Бұл жағымсыз белгілердің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Бұл гормондық өзгерістерге және бала көтеру қабілетінің қайтымсыз жоғалуына алып келетін 45 пен 55 жас аралығындағы әйел ағзасында болатын табиғи биологиялық үдеріс.

Менопаузаның басталғанын қалай білуге болады?

Соңғы етеккірдің жақындағанын білдіретін алғашқы белгі етеккір циклының қысқаруы. Кейін әйелдің етеккірі тоқтайды және сонымен қатар келесі тән белгілер пайда болуы мүмкін:

• шамадан тыс терлеу (түнгі тершеңдік),
• ысыну ұстамалары,
• сүт бездерінің ауырсынуы,
• іштің төменгі бөлігіндегі ауырсыну,
• бас ауруы мен бас айналу,
• май тіндерінің көбеюі, салмақ қосу (әсіресе іш аймағында).

Сонымен қатар, шаршағыштық, либидоның төмендеуі, қынаптық инфекциялардың жиілеуі және несепті ұстай алмау да менопаузаға тән белгілер болып табылады. Бұған қоса, көңіл күйдің құбылуы, әлсіздік, ұйқының бұзылуы және зейін қоюдағы қиындықтар байқалуы мүмкін.

Ысыну ұстамалары — неден пайда болады?

Менопаузаның ең тән әрі мазасыз белгілерінің бірі ысыну ұстамалары. Бұл белгі эстроген гормонының өндірілуінің төмендеуі нәтижесінде пайда болады. Гормон деңгейінің төмен болуы ағзадағы қан тамырлары мен жылу реттелу жүйесінің бұзылыстарына әкеледі, соның салдарынан дене температурасы (қысқа уақыт ішінде бірнеше градусқа дейін) күрт өзгеруі мүмкін. Қан тамырлары кеңейеді, бұл көбінесе бас пен мойын аймағында сезілетін ысыну ұстамасы түрінде байқалады, бұл кезде тері қызарып кетуі мүмкін.

Бұл белгі ыстық немесе ащы тағамдарды, кофе немесе алкогольді тұтынғаннан кейін пайда болуы мүмкін. Кейбір дәрі-дәрмектер мен күйзелісті жағдайлар да оны туындатуы мүмкін.

Бұл жағымсыз белгіні жеңудің жолы бар ма?

Әйелдердің ысыну ұстамалары белгілерімен күресуіне көмектесетін бірнеше әдіс бар. Оларға үй жағдайындағы тәсілдер де, дәрілік емдеу де жатады. Менопауза кезеңіндегі жайсыз белгілерді сезінетін әйелдерге арналған негізгі ұсыныстар өмір салтын өзгертуге негізделеді:

• дұрыс тамақтану,
• темекі шегуден бас тарту,
• тұрақты физикалық белсенділік,
• бөлмедегі жайлы температураны сақтау,
• шөптік препараттарды пайдалану — табиғи құралдар мен өсімдік негізіндегі қоспалар,
• гормондық терапия мәселесі бойынша дәрігермен кеңесу.

Сәлбен, жаужапырақ, таңқурай жапырағы, шүйгіншөп тамыры және қызыл бедеден дайындалған шөп шайлары ысыну ұстамалары мен менопаузаның басқа да жағымсыз белгілерін жеңілдетуге көмектесуі мүмкін.

Өсімдік тектес препараттар — қара кохош

Менопауза белгілерін симптоматикалық емдеуге арналған рецептісіз берілетін өсімдік тектес препараттардың көпшілігінде химиялық құрылымы жағынан адам гормондарына ұқсас заттар болады. Олар фитоэстрогендер деп аталады, себебі эстрогенге ұқсас әсер көрсетеді. Мұндай қосылыстардың басым бөлігі қызыл немесе шалғын бедесінде, жұмыршақта, бақбақта және бөрітарақта кездеседі. Олар көбінесе гормондық терапияны қабылдағысы келмейтін немесе көптеген жанама әсерлеріне байланысты қабылдай алмайтын әйелдерге ұсынылады.

Фитоэстрогендері бар өнімдерден бөлек, құрамында қара кохош бар препараттар да кеңінен танымал және жиі ұсынылады. Ол дофаминергиялық және серотонинергиялық әсер көрсетеді, бұл менопаузаның көптеген белгілерін жеңілдетуі мүмкін. Қара кохош негізіндегі препараттар жүйке жүйесіне, сүйек жүйесіне және несеп-жыныс жүйесіне оң әсер етеді, бірақ сүт безі тініне немесе эндометрийге әсер етпейді.

Нарықта дәрілік зат ретінде тіркелген препараттар бар, сондықтан олардың клиникалық зерттеулермен дәлелденген тиімділігіне сенім артуға болады. Қара кохошты қабылдауды бастағаннан кейін менопауза белгілерінің жеңілдеуінің алғашқы әсерлері шамамен екі аптадан соң байқалуы мүмкін.