
Әйелдердегі климакстың белгілері: алғашқы және негізгі белгілері
Мазмұны:
- Климакстың алғашқы белгілері қандай болады
- Әйелде климакс белгілері қай жаста пайда болады
- Менопауза алдында етеккір қалай өзгереді
- Әйелдердегі климакстың негізгі белгілері
- Климакс кезінде тағы қандай өзгерістер байқалады
- Бұл климакс па, әлде басқа себеп пе — қалай түсінуге болады
- Климакстың алғашқы белгілері пайда болса, не істеу керек
TL;DR
- Климакстың алғашқы белгілері әдетте соңғы етеккірден бірнеше жыл бұрын пайда болады. Оларға етеккір циклінің өзгеруі, ысыну ұстамалары, түнгі тершеңдік және ұйқының бұзылуы жатады.
- Табиғи менопауза көбінесе 45–55 жас аралығында басталады. Менопауза етеккір 12 ай бойы болмағаннан кейін анықталады.
- Гормондық өзгерістер көңіл күйге, зейін қою қабілетіне, қынап пен несеп шығару жолдарының жағдайына да әсер етеді.
- 45 жастан кейін перименопауза диагнозы әдетте міндетті гормондық талдауларсыз қойылады.
- Айқын белгілерді емдеуге болады.
Климакстың алғашқы белгілері қандай болады
Климакс — аналық бездердің қызметінің біртіндеп төмендеуіне байланысты болатын жасқа байланысты өзгерістер кезеңі. Оның алғашқы көріністері перименопауза кезеңінде пайда болады.
| Белгі | Қалай көрініс береді |
|---|---|
| Етеккір циклінің өзгеруі | Етеккір әдеттегіден ерте немесе кеш келеді, ұзақ уақытқа кешігеді |
| Ысыну ұстамалары | Бет, мойын және кеуде тұсында кенеттен ыстықтау сезімі пайда болады, тері қызарады |
| Түнгі тершеңдік | Ұйқы кезінде қатты терлеу, ұйқыдан ояну |
| Ұйқының бұзылуы | Ұйықтап кетудің қиындауы, таңертең ерте ояну |
| Көңіл күйдің өзгеруі | Ашушаңдық, мазасыздық, эмоцияналдық сезімталдықтың жоғарылауы |
Бұл климакстың ең танымал алғашқы белгілері. Әйелдерде климакс біртіндеп дамиды, сондықтан белгілер әртүрлі үйлесімде пайда болуы мүмкін.
Әйелде климакс белгілері қай жаста пайда болады
Табиғи менопауза әдетте 45 пен 55 жас аралығында басталады. Перименопауза одан ертерек басталып, бірнеше жылға созылады.
- 44 жастағы әйелдердегі климакс белгілері әдетте менопаузалық ауысу кезеңінің басталуымен байланысты болады. Етеккірдің 45 жасқа дейін толық тоқтауы ерте менопауза деп есептеледі және дәрігердің бағалауын қажет етеді.
- 45 жастағы әйелдердегі климакс белгілеріне етеккір циклінің өзгеруі, ысыну ұстамалары және ұйқының бұзылуы жатады. Клиникалық көрінісі тән болған жағдайда қосымша гормондық талдаулар әдетте қажет емес.
- 53 жастағы әйелдердегі климакс белгілері соңғы етеккірдің алдында да, одан кейін де байқалуы мүмкін. Ысыну ұстамалары мен урогениталдық белгілер постменопауза кезеңінде де сақталады.
Егер етеккірдің болмауы жүктілікке, гормондық препараттарды қабылдауға немесе қандай да бір ауруларға байланысты болмаса, менопауза қатарынан 12 ай бойы етеккір болмағаннан кейін анықталады.
Менопауза алдында етеккір қалай өзгереді
Әйелдердегі климакстың жиі кездесетін белгілерінің бірі — қысқа етеккір циклдерінің ұзақ уақыттық кешігулермен алмасуы. Перименопаузаның соңғы кезеңдерінде етеккір арасындағы үзілістер бірнеше айға дейін созылуы мүмкін.
Менопауза анықталғанға дейін жүкті болу мүмкіндігі сақталады, сондықтан контрацепцияны қолданған жөн.
Сондай-ақ оқыңыз:
45 жастан кейінгі тұрақсыз етеккір циклі: перименопауза ма, әлде дәрігерге қаралу қажет пе
Әйелдердегі климакстың негізгі белгілері
Эстроген деңгейінің ауытқуы және кейіннен төмендеуі терморегуляцияға, шырышты қабаттардың жағдайына және ағзаның басқа да қызметтеріне әсер етеді.
Ысыну ұстамалары
Дененің жоғарғы бөлігінде кенеттен ыстықтау сезімінің пайда болуы — климаксқа тән белгі. Ұстама кезінде бет қызарады, тершеңдік күшейеді, кейде жүрек соғысы жиілейді. Ұстама бірнеше минутқа созылады және көбінесе қалтыраумен аяқталады.
Егер белгілер айқын болса, жағдайды жеңілдету жолдарын дәрігермен талқылау қажет. Егер әйел гормондық емес құралдарды, соның ішінде ысыну ұстамаларын басуға арналған өсімдік тектес препаратты таңдаса, таңдалған құралдың қарсы көрсетілімдері мен тиімділігі туралы деректерді ескеру маңызды.
Түнгі тершеңдік
Түнгі ысыну ұстамалары қатты терлеумен және ұйқыдан оянумен қатар жүреді. Мұндай жағдайлардың үнемі қайталануы таңертең шаршау сезімін тудырады.
Сондай-ақ оқыңыз:
Әйелдердегі менопауза кезіндегі ысыну ұстамалары: белгілері және емі
Ұйқының бұзылуы және күндізгі шаршау
Ұйқысыздық ұйықтап кетудің қиындауы, жиі ояну және таңертең ерте тұру түрінде көрінеді. Түнгі ысыну ұстамалары бұл мәселені күшейтеді.
Ұйқының жеткіліксіздігі еңбекке қабілеттілікті, зейінді және күнделікті жүктемелерге төзімділікті төмендетеді.
Сондай-ақ оқыңыз:
Климакс кезіндегі ұйқысыздық
Көңіл күйдің өзгеруі
Менопаузалық ауысу кезеңінде мазасыздық және депрессиялық белгілердің пайда болу қаупі жоғарылайды. Әйелдер ашушаңдыққа, көңіл күйдің құбылуына және эмоциялық сезімталдықтың жоғарылауына шағымданады. Ұйқының жеткіліксіздігі де жалпы жағдайға әсер етеді.
Ұмытшақтық және зейін қоюдың қиындауы
Ойдың шашырауы, ұмытшақтық және бір тапсырмадан екіншісіне ауысудың қиындауы әсіресе жоғары ақыл-ой жүктемесі мен созылмалы ұйқы жеткіліксіздігі кезінде айқын байқалады.
Қынаптың құрғауы және жыныстық қатынас кезіндегі жайсыздық
Эстроген деңгейінің төмендеуі қынаптың шырышты қабатының жұқаруына, оның ылғалдылығы мен серпімділігінің азаюына әкеледі. Соның салдарынан құрғақтық, тітіркену, ашыту және жыныстық қатынас кезінде ауырсыну пайда болады.
Емдеу үшін қынапқа арналған ылғалдандырғыш құралдар, лубриканттар және көрсетілімдер бойынша жергілікті эстрогендік терапия қолданылады.
Несеп шығарудың өзгеруі
Тән шағымдарға жиі несеп шығару, түнде несеп шығаруға тұру, несеп шығаруға шұғыл қажеттіліктің пайда болуы және несеп шығару жолдарының инфекцияларының қайталануы жатады.

Климакс кезінде тағы қандай өзгерістер байқалады
Жоғарыда аталған белгілерден басқа, әйелдерде мыналар байқалуы мүмкін:
- бұлшықеттер мен буындардың ауыруы және сіресуі;
- терінің құрғауы және шаштың жұқаруы;
- жыныстық құмарлықтың төмендеуі;
- бас ауруы мен мигрень ұстамаларының жиілеуі;
- іш аймағындағы май тінінің көбеюі.
Менопаузадан кейін сүйек массасының жоғалуы жылдамдап, остеопороздың даму қаупі жоғарылайды.
Бұл климакс па, әлде басқа себеп пе — қалай түсінуге болады
Климакс басталғанын қалай анықтауға болады? Белгілер жиынтық түрде бағаланады: дәрігер әйелдің жасын, етеккір цикліндегі өзгерістерді және басқа шағымдардың сипатын ескереді.
Ұқсас белгілер қалқанша без аурулары, анемия, жүктілік және мазасыздық бұзылыстары кезінде де кездеседі. Клиникалық көрініс әдеттен тыс болған жағдайда осы жағдайларды жоққа шығару үшін тексерулер тағайындалады.
Климакстың алғашқы белгілері пайда болса, не істеу керек
Белгілерді бақылаудан бастаңыз: етеккір күндерін, ысыну ұстамалары жиілігін және басқа шағымдарды белгілеп отырыңыз. Бұл жазбалар дәрігердің қабылдауында қажет болады және емдеу нәтижелерін бағалауға көмектеседі. Мысалы, дәрігер климакс кезіндегі ысыну ұстамаларына қарсы препарат тағайындағаннан кейін ысыну ұстамаларының қаншалықты сирегенін бағалауға болады.
Тұрақты дене белсенділігі, күштік жаттығулар, толыққанды ұйқы және темекі шегуден бас тарту гормондық өзгерістер кезеңінде денсаулықты сақтауға көмектеседі.
Айқын ысыну ұстамалары кезінде қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда ең тиімді емдеу әдісі — менопаузалық гормондық терапия.
Климакс белгілері туралы жиі қойылатын сұрақтар
- Етеккір тұрақты болса да, климакс белгілері пайда болуы мүмкін бе?
Иә. Алғашқы белгілер пайда болған жағдайда да климакс біртіндеп дамиды. Перименопаузаның бастапқы кезеңінде етеккір әлі де тұрақты болуы мүмкін.
- Климакстың алғашқы белгілерін ЕАС-нан қалай ажыратуға болады?
ЕАС етеккір циклінің екінші жартысында пайда болады және етеккір басталған кезде басылады. Ал перименопауза кезінде белгілер біртіндеп нақты циклдік сипатын жоғалтады.
- Климакс басталғанын талдаулар арқылы анықтауға бола ма?
45 жастан кейін диагноз әдетте клиникалық белгілерге сүйене отырып қойылады. ФСГ және эстрадиол деңгейлері айтарлықтай ауытқып отырады, сондықтан бір реттік талдау менопаузалық ауысу кезеңін сенімді түрде анықтауға мүмкіндік бермейді.
40–45 жас аралығында ФСГ зерттеуі көрсетілімдер бойынша тағайындалады. 40 жасқа дейін аналық бездердің мерзімінен бұрын жеткіліксіздігіне күдік туындаса, арнайы диагностика жүргізу қажет.
- Белгілер қанша уақытқа созылуы мүмкін?
Ысыну ұстамалары және түнгі тершеңдік әдетте бірнеше жыл сақталады, ал кейбір әйелдерде 10 жылдан астам уақытқа созылуы мүмкін. Уақыт өте келе олардың жиілігі мен қарқындылығы, әдетте, төмендейді.
Қынаптың құрғауы мен урогениталдық бұзылыстар ысыну ұстамалары тоқтағаннан кейін де жиі сақталады және жеке емдеуді қажет етеді.
Дереккөздер тізімі
- Гинекология: ұлттық нұсқаулық / ред. Г. М. Савельева, Г. Т. Сухих, В. Н. Серов, В. Е. Радзинский, И. Б. Манухин. — 2-басылым., қайта өңделген және толықтырылған. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2022. — 1008 б.
- National Institute for Health and Care Excellence. Menopause: Identification and Management. NICE Guideline NG23.
- The Menopause Society. The 2023 Nonhormone Therapy Position Statement // Menopause. — 2023. — Vol. 30, № 6. — P. 573–590.
- Avis N. E., Crawford S. L., Greendale G., et al. Duration of Menopausal Vasomotor Symptoms Over the Menopause Transition // JAMA Internal Medicine. — 2015. — Vol. 175, № 4. — P. 531–539.






