45 жастан кейінгі тұрақсыз етеккір: бұл перименопауза ма, әлде жоқ па?

45 жастан кейін әйел ағзасы терең қайта құрылу кезеңіне өтеді. Кейбірінде менструация сирек келеді, ал басқаларында аралықтар кейде қысқарып, кейде ұзарады. Мұндай өзгерістер — көбінесе перименопаузаның алғашқы белгілері. Бірақ бұл жаста циклдің әрбір бұзылысын тек сонымен ғана түсіндіруге болмайды.

---

45 жастан кейін қандай цикл тұрақсыз болып саналады?

Репродуктивті жаста қалыпты цикл 21–35 күнді құрайды. Жас ұлғайған сайын қалыпты критерийлер өзгереді, бірақ патологиялық тұрақсыздық белгілері мыналар болып қала береді:

• 45 жастан кейін циклдің қысқаруы — 21 күннен аз (полименорея);
• кешігулер — әдеттегі кестеден 7–10 күннен артық;
• циклдің аритмиясы — тым қысқа және өте ұзақ аралықтардың алмасуы;
• көлемінің өзгеруі — аз бөліністер де, өте көп бөліністер де.

Менопауза белгілерін жеңілдету үшін дәрігер өсімдік құрамды жұмсақ құралдарды ұсынуы мүмкін.

---

Бұл перименопаузаның белгісі болуы мүмкін бе?

Иә, көп жағдайда бұл — 2 жылдан 8 жылға дейін созылуы мүмкін өтпелі кезең, яғни перименопаузаның көрінісі. Негізгі механизм — аналық бездердің фолликулярлық қорының біртіндеп азаюы. Прогестерон деңгейінің төмендеуі және эстрадиолдың ауытқуы циклдердің ановуляторлы болуына әкеледі, сондықтан 45 жастан кейін етеккір тұрақсыз болады.

Оқуға болады: Пременопауза — бұл не, белгілері және қай жаста басталады

---

Перименопауза кезінде циклде қандай өзгерістер жиі кездеседі?

Репродуктивті жүйенің қартаю кезеңдерінің халықаралық жіктемесіне сәйкес, екі негізгі кезең бөлінеді.

1. Ерте кезең
   Цикл 7 күнге немесе одан да көпке қысқарады (мысалы, 30 күннен 23 күнге дейін). Бұл 45 жастан кейінгі гормоналдық өзгерістерге, атап айтқанда ФСГ деңгейінің жоғарылауына байланысты, ол фолликулдың жетілуін «жеделдетеді».

2. Кеш кезең
   Циклде үзілістердің пайда болуы (45 жастан кейін етеккірдің 60 күн немесе одан да көпке кешігуі). Бұл эстрогендердің айқын тапшылығын көрсетеді.

---

Перименопауза қандай белгілермен қатар жүруі мүмкін?

Климакс кезіндегі тұрақсыз етеккір — жалғыз белгі емес. Онымен бірге ысыну ұстамалары, түнгі тершеңдік, ұйқының бұзылуы, көңіл-күйдің ауытқуы, қынаптың құрғауы, либидоның төмендеуі, бас ауруы, бұлшықет және буын аурулары, зейін мен назардың төмендеуі қатар жүруі мүмкін.

Дәл осы етеккір циклінің бұзылыстарының осындай белгілермен қосарлануы жай ғана кездейсоқ бұзылыс емес, көбіне перименопауза туралы ойлауға себеп болады.

---

Қашан тұрақсыз етеккірді тек жаспен түсіндіруге болмайды

Функционалдық бұзылыстарды (аналық бездердің қалыпты қартаюы) және органикалық патологияны нақты ажырату маңызды. Тұрақсыз цикл мына жағдайларды жасыруы мүмкін:

• эндометрий гиперплазиясы (жатыр шырышты қабатының шамадан тыс өсуі);
• жатыр мойны каналының және жатыр қуысының полиптері;
• қатерлі ісіктер.

---

Перименопаузадан басқа, 45 жастан кейін тұрақсыз етеккірдің қандай себептерін дәрігер қарастыруы мүмкін?

1. Эндокриндік бұзылыстар
   Қалқанша безінің дисфункциясы, бұл кезеңде жиі байқалады.

2. Гиперпролактинемия
   Пролактин деңгейінің жоғарылауы күйзеліс әсерінен де, гипофиздің органикалық өзгерістерінен де болуы мүмкін.

3. Метаболикалық синдром
   Артық салмақ және көмірсу алмасуының бұзылыстары циклдің тұрақтылығына тікелей әсер етеді.

Дәрігер басқа да себептерді қарастыруы мүмкін: жүктілік, полиптер, миома, аденомиоз, дәрілердің жанама әсерлері.

---

45 жастан кейін тұрақсыз етеккір кезінде диагностика қажет екенін қалай түсінуге болады?

Диагностика қажет, егер:

• менструалдық циклдің бұзылысы қатарынан үш айдан астам қайталанса;
• жалпы жағдайдың айқын нашарлауымен қатар жүрсе;
• қан кетулер өте көп, ұзаққа созылатын болса, ауырсынумен және анемия белгілерімен бірге жүрсе;
• етеккір арасында кез келген қанды бөліністер пайда болса.

Оқуға болады: Климакстан кейінгі етеккір: неге қайта оралады, бөліністер нені білдіреді

---

45 жастан кейін тұрақсыз етеккір кезінде қандай тексерулер тағайындалуы мүмкін

Әдетте дәрігер толық сұраудан бастайды. Одан кейін көрсеткіштерге байланысты мыналар тағайындалуы мүмкін:

• жалпы қан талдауы;
• кіші жамбас ағзаларының УДЗ;
• гистероскопия, егер полиптерге, субмукозды миомаларға немесе эндометрий патологиясына күдік болса;
• эндометрий биопсиясы, гистероскопия кезінде, эндометрий патологиясының қаупі жоғары әйелдерде;
• қосымша талдаулар — қалқанша безі аурулары, қант диабеті немесе басқа жағдайлар белгілері болса.

---

Тұрақсыз етеккір кезінде қашан мүмкіндігінше тез дәрігерге қаралу керек?

Мүмкіндігінше тез көмекке жүгіну керек, егер етеккір өте көп болып, гигиеналық құралдарды әр 1–2 сағат сайын ауыстыруға тура келсе, айқын әлсіздік, бас айналу немесе есінен тану жағдайы пайда болса. Сондай-ақ етеккір арасындағы қан кету немесе жыныстық қатынастан кейін қан кету болса, шұғыл түрде дәрігерге қаралу қажет.

---

Цикл тұрақсыз болып кетсе, не істеу керек?

Біріншіден — үрейленбеу, бірақ өзгерістерді елемеу де дұрыс емес. Бірнеше ай бойы климакс кезіндегі етеккірдің қалай өтетінін күнтізбеге белгілеп жүрген пайдалы: күндерін, қан кету ұзақтығын, мөлшерін, аралық бөліністердің бар-жоғын және қатар жүретін белгілерді жазу.

Екіншіден — жағдайды бағалау. Егер климакс кезінде етеккір азайып, оған ысыну ұстамалары, түнгі тершеңдік, ұйқының бұзылуы қосылса және жасыңыз 45-тен асса — жасқа байланысты өзгерістер ықтимал. Менопауза белгілерін жеңілдету үшін фитопрепараттар тағайындалуы мүмкін.

---

Қорытынды

45 жастан кейін менструалдық циклдің бұзылуы көбіне перименопаузаның бір бөлігі болып табылады және бұл менопаузаға өтудің ең жиі белгілерінің бірі. Бірақ перименопауза кезеңіндегі барлық өзгерістерді тек «жас ерекшелігі» деп қарастыруға болмайды. Егер қан кету сипаты айтарлықтай өзгерсе, кешігулер атипиялық белгілермен бірге жүрсе, дәрігердің бағалауы қажет.