Менопаузаның ең жиі кездесетін белгілері

Менопауза — бәріміз естіген және ол туралы ұзақ айтуға болатын жағдай. Бірақ біз ол туралы жеткілікті білеміз бе? Ең жиі кездесетін белгілері қандай және оларды не тудыратынын білеміз бе? Және, мүмкін, ең маңызды сұрақ — олармен қалай күресуді білеміз бе?
Егер осы сұрақтардың кем дегенде біріне «жоқ» деп жауап берсеңіз, келесі мәтінді оқуды ұсынамыз.

Менопауза медициналық тұрғыдан [1]

Шығу тегіне, әлеуметтік мәртебесіне, ұлтына, әйелдің ана болуына және қанша бала туғанына қарамастан, әрбір әйел өзінің репродуктивті кезеңі аяқталып, менопауза басталатын кезеңге тап болады — яғни соңғы етеккірі келеді. Әдетте бұл шамамен 51 жас шамасында болады.

Медициналық тұрғыдан менопауза соңғы етеккір ретінде және одан кейінгі 12 ай бойы етеккір қан кетулерінің болмауымен анықталады.

Алайда күнделікті өмірде көптеген әйелдер бұл терминді соңғы етеккірге дейін және одан кейін бірнеше жылға созылатын, ағзада біртіндеп болатын барлық өзгерістер кезеңін білдіру үшін қолданады.

Бұл өзгерістер аналық бездердің өз қызметін тоқтатуымен және жыныстық гормондардың бөлінуінің азаюымен байланысты. Нәтижесінде менопауза кезеңінде әйелдерде эстроген мен прогестерон деңгейі төмендейді, ал ФСГ мен ЛГ деңгейлері жоғарылайды.

Барлық үдерісті үш кезеңге бөлуге болады:

• Пременопауза — гормондар деңгейі құбыла бастайды, етеккір тұрақсыз болуы мүмкін.
• Менопауза — өтпелі кезең, 12 ай қатарынан етеккірдің болмауымен сипатталады.
• Постменопауза — менопаузадан кейінгі кезең, гормондардың төмендеу белгілері тағы бірнеше жылға созылуы мүмкін.

Менопауза кезінде жиі кездесетін белгілер қандай?

Менопаузаның барлық белгілері тікелей немесе жанама түрде гормон деңгейінің өзгеруімен байланысты.
Оларды екі негізгі топқа бөлуге болады: физикалық және психологиялық.

Ең жиі кездесетін физикалық белгілер:

• ысыну ұстамалары;
• түнгі тершеңдік;
• қынаптың құрғауы;
• қалыпты салмақты ұстап тұру қиындықтары, мысалы, іш аймағында май жиналуы.

Ең жиі кездесетін психологиялық белгілер:

• көңіл-күйдің өзгеруі, әсіресе ашушаңдық;
• ұйқысыздық, мазасыздық және депрессиялық жағдайлар;
• «бастың мең-зең» болу сезімі — есте сақтау мен зейіннің төмендеуі, ойды жеткізу үшін сөз табудың қиындауы.

Сонымен қатар, негізінен аналық бездердің уақытша қызметінің төмендеуімен байланысты көрінетін белгілерден бөлек, ұзақ мерзімді салдар да бар екенін есте ұстау маңызды. Олар көбінесе байқалмай қалады және көптеген жылдар бойы анықталмауы мүмкін, бірақ кейінгі жаста денсаулыққа әсер етеді.

Эстроген деңгейінің төмендеуінің ұзақ мерзімді салдарларына мыналар жатады:

• сүйек тінінің тығыздығының төмендеуі, бұл остеопенияға және тіпті остеопорозға әкелуі мүмкін;
• жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупінің артуы;
• когнитивті функцияларға ықпалы, соның ішінде қарттық деменцияның дамуы;
• терінің сыртқы көрінісінің өзгеруі — серпімділік пен икемділіктің төмендеуі, айқын құрғақтық;
• несеп шығару жолдарының инфекцияларына сезімталдықтың артуы.

Менопауза белгілерімен қалай күресуге болады?

Емдеу қажеттілігі әйелдің өзін қалай сезінетініне байланысты: белгілер күнделікті өмірге айтарлықтай кедергі келтіруі мүмкін немесе жеткілікті түрде жеңіл әрі төзімді болуы мүмкін.

Емдеуді бастау туралы шешімге дәрігердің пікірі және әйелдің жалпы денсаулық жағдайын бағалау да әсер етеді.

Ең кең таралған фармакологиялық емдеу әдісі — гормоналды алмастырушы терапия, оның мақсаты — гормондық тепе-теңдікті қалпына келтіру.

Алайда мұндай терапияның бірқатар жанама әсерлері мен қарсы көрсетілімдері бар. Сондықтан менопауза белгілеріне тап болған кейбір әйелдер тиімді әрі қауіпсіздеу баламаларды іздейді.

Мүмкін болатын нұсқалардың бірі — клиникалық зерттеулерде тиімділігі зерттелген цимицифуга (black cohosh) өсімдігінің сығындысына негізделген өсімдік препараттары.

Цимицифуга сығындысы жүйке, сүйек және урогенитальды жүйелерге таңдаулы әсер етіп, сүт безі тіндеріне немесе эндометрийге (жатырдың шырышты қабатына) әсер етпейді [4,5].

Мұндай препараттар менопаузаға байланысты белгілерді жеңілдетуге көмектеседі, ең алдымен:

• ысыну ұсатмалары;
• тершеңдіктің артуы;
• ұйқының бұзылуы;
• көңіл-күйдің өзгеруі және депрессиялық жағдайлар.

Сондықтан цимицифуга бар өсімдік құралдары менопауза белгілерінің айқындылығын азайтқысы келетін және гормоналды алмастырушы терапияны қолдана алмайтын немесе қолданғысы келмейтін әйелдер үшін балама нұсқа ретінде қарастырылуы мүмкін.