Климакс кезіндегі жүктілік

Климакстың басталуы әйелдің ұрықтандыру қабілеті толық тоқтады дегенді білдірмейді. Әйел ағзасы бұл кезеңде біртіндеп қайта құрылады, ал гормондық өзгерістер овуляцияның етеккір сирек болса да сақталуына мүмкіндік береді. Сондықтан климакс кезінде жүкті болуға бола ма деген сұрақ әйелдің репродуктивті жүйесінің физиологиясын және осы өтпелі кезеңнің жеке ерекшеліктерін нақты түсінуді талап етеді.

Климакс кезіндегі жүктілік — бұл мүмкін бе

Медициналық тұрғыдан алғанда, климакс — бұл бір сәтте болатын жағдай емес, аналық бездердің қызметі біртіндеп төмендейтін ұзақ процесс. Оның алғашқы сатысы — пременопауза — бірнеше жылға созылуы мүмкін. Бұл уақытта гормондар деңгейі тұрақсыз болады, эстроген мен прогестерон толқын тәрізді өзгереді, ал овуляция — тұрақты болмаса да — әлі де орын алуы ықтимал. бұндай өзгерістерден болатын мәселелерді азайтуда әйел денсаулығына арналған препарат көмектеседі.

Көптеген әйелдер етеккір циклінің бұзылуын репродуктивті кезеңнің аяқталуы деп қабылдайды, бірақ іс жүзінде аналық бездер әлі де жұмыртқа жасушаларын шығара алады, үзілістермен болса да. Эстроген деңгейі төмендеген кезде эндометрий мен жатыр мойнының құрылымында өзгерістер пайда болады, бұл ұрықтануды қиындатуы мүмкін, бірақ оны толығымен жоққа шығармайды. Сондықтан менопауза мен жүктілік — бірін-бірі толықтай жоққа шығаратын құбылыстар емес, әсіресе климакстың ерте кезеңінде.

Қашан ұрықтандыру қабілеті сақталады

Нағыз менопауза — яғни 12 ай бойы етеккірдің толық болмауы — басталғанға дейін аяқ асты овуляцияның пайда болу ықтималдығы сақталады.

Ұрықтану мүмкіндігі келесі жағдайларда сақталады:

• егер мезгіл-мезгіл етеккір әлі де келіп тұрса;
• толық менопауза белгілері әлі байқалмаса;
• ерте климакс кезінде аналық бездердің қызметі біркелкі емес төмендегенде (45 жасқа дейін).

Егер әйел жүктілікті жоспарламаса, нақты менопауза расталғанға дейін сенімді контрацепцияны қолдану өте маңызды. Ал керісінше ұрықтану қабілетін сақтап қалғысы келген жағдайда — гинекологпен кеңесіп, овуляцияны ынталандыру немесе жұмыртқа жасушаларын криоконсервациялау сияқты тәсілдерді талқылауға болады. Сонымен қатар дәрігер фитопрепараттарды ұсынуы мүмкін. Олардың нұсқаулығына сәйкес, мұндай құралдар климакс белгілерін жеңілдетіп, эмоционалды жай-күйді жақсартуға көмектеседі.

Климакс кезінде жүкті болуға бола ма

Климактериялық кезеңде жүктілік шын мәнінде мүмкін, бірақ оның ықтималдығы гормондық өзгерістердің кезеңіне тікелей байланысты. Бұл тәуекелді немесе мүмкіндікті бағалау үшін үш негізгі фазаны ажырату маңызды: пременопауза, менопауза және постменопауза.

Климакстың әр кезеңіндегі жүктілік ықтималдығы

1. Пременопауза
   Бұл кезеңде аналық бездер әлі жұмыс істейді, бірақ овуляция тұрақсыз болады. Ерте климакс пен жүктілік — толықтай мүмкін жағдай. Медициналық статистикаға сүйенсек, 40 жастан асқан әйелдердің шамамен 10–15%-ы дәл осы пременопауза кезінде табиғи жолмен жүкті бола алады.

2. Менопауза
   Етеккірдің тоқтауы мен эстроген деңгейінің күрт төмендеуі кезінде аналық бездердегі фолликулалардың белсенділігі іс жүзінде тоқтайды. Дегенмен, соңғы етеккірден кейінгі алғашқы айлар әлі толық бедеулік кезеңі болып саналмайды. Сондықтан дәрігерлер климакс кезінде жүкті болуға бола ма деген сұраққа оң жауап қайтарады және тағы 12 ай бойы контрацепция қолдануды ұсынады.

3. Постменопауза
   Етеккір бір жыл бойы мүлде болмағаннан кейін, әдетте, овуляция тоқтайды. Табиғи жолмен ұрықтану жиілігі төмендейді, дегенмен, кей жағдайларда, әсіресе аналық бездердің қалдық белсенділігі немесе гормондық бұзылыстар болғанда аяқ асты болған жүктіліктің жекелеген оқиғалары тіркелген.

Климакс кезіндегі ұрықтану қабілетін болжап айту қиын биологиялық механизммен салыстыруға болады: цикл кейде бірнеше айға үзіліп, кейін қайта пайда болуы мүмкін. Сондықтан климакс кезіндегі ерте жүктіліктің белгілерін жиі менопаузаның әдеттегі көріністерімен шатастырады: ысыну ұстамалары, етеккірдің кешігуі және шаршағыштық.

Неліктен менопауза кезінде де жүктілік болуы мүмкін

Аналық бездердің қызметі айтарлықтай әлсірегеннің өзінде аяқ асты овуляцияның теориялық ықтималдығы сақталады. Бұл жағдай гормондық тұрақсыздықпен түсіндіріледі, гипофиз әлі де ФСГ, ЛГ бөледі, ал олар фолликулдарды ынталандыруы мүмкін.

Сонымен қатар, бұл жағдайға ықпал ететін қосымша факторлар бар:

• кейбір әйелдерде аналық бездердің гонадотропиндерге жоғары сезімталдығы сақталады;
• эстроген алмасуының өзгеруі репродуктивті функцияны уақытша белсендіруі мүмкін;
• 45 жастан кейін контрацепция қолданбау.

Сондықтан, етеккір тоқтап, ал талдау нәтижелері эстроген деңгейінің төмендігін көрсетсе де, менопауза кезінде жүкті болу мүмкін бе деген сұрақ тек медициналық тексеріс арқылы нақты анықталады. «Бедеулік» диагнозы климакс кезінде тек постменопаузаның тұрақтылығы зертханалық жолмен расталғаннан кейін ғана қойылады.

Климакс фонында жүктілікті қалай анықтауға болады

Климакстың ерте кезеңдерінде гормондық ауытқулар жүктіліктің белгілерін жасырып жіберуі мүмкін. Әйел етеккірдің кешігуін, көңіл күйдің өзгеруін немесе жүрек айнуын менопаузаның қалыпты белгілері деп ойлауы мүмкін.

Климакс кезіндегі жүктіліктің негізгі белгілері:

• кенеттен сүт бездерінде ауырлық сезімінің пайда болуы;
• шамадан тыс ұйқышылдық пен тез шаршағыштық;
• таңертеңгі жүрек айну, дәм талғамының өзгеруі;
• қынаптық бөлінділердің көбеюі, бірақ қабыну белгілерінсіз;
• етеккірдің 6 аптадан ұзақ кідіруі, егер пременопауза кезеңі әлі сақталған болса.

Бұл белгілер гормон жетіспеушілігінің көріністеріне ұқсас болуы мүмкін, бірақ олар бір уақытта және біртіндеп күшейе түссе, жүктілікті жоққа шығару керек. Кейде әйелдер дәрігерге тек баланың қозғалысын сезген кезде, яғни жүктіліктің кеш сатысында ғана жүгінеді.

Клиникалық тұрғыдан қарағанда, ерте менопауза мен жүктілік — бір-біріне қайшы келетін құбылыстар емес, бірақ жүктіліктің нақты бар-жоғын анықтау тек зертханалық жолмен мүмкін: хориондық гонадотропин (ХГЧ) деңгейі алғашқы апталарда-ақ жоғарылай бастайды және етеккір цикліне тәуелді емес. Сондықтан күмән туса, дәрігер қан талдауын немесе жамбас қуысы мүшелерінің УДЗ-ін тағайындайды.

Қашан тест жасау қажет немесе дәрігерге бару керек

Егер етеккір әлі де сақталса, бірақ 4–6 аптадан астам кешіксе, жүктілікке арналған тест өткізу ұсынылады. Алайда, климакс кезінде экспресс-тесттер әрдайым дәл нәтиже бермеуі мүмкін, себебі ФСГ және ЛГ гормондарының ауытқуы реагенттердің сезімталдығына әсер етеді.

Дәрігерге бару қажет, егер:

• жаңа, бұрын болмаған белгілер пайда болса;
• ысыну ұстамалары немесе қан қысымының тұрақсыздығы күшейсе;
• жүктілік тесті қарама-қайшы нәтижелер көрсетсе.

Гинеколог тексеру, УДЗ және қажет болған жағдайда гормондарға талдау жүргізеді, осылайша нақты диагноз қойылады.

Климакстан кейін жүкті болуға бола ма

Менопауза басталғаннан кейін табиғи овуляция тоқтайды. Дегенмен, қазіргі заманғы репродуктивті медицина бірнеше онжылдық бұрын мүмкін емес болып көрінген мүмкіндіктерді ұсынады.

Екі маңызды ұғымды ажырату керек:

• постменопауза — аналық бездер өз қызметін толық тоқтатқан, яғни жаңа жұмыртқа жасушалары түзілмейтін кезең.
• жүкті болу мүмкіндігі — егер әйелдің ағзасы гормоналды және анатомиялық тұрғыдан бала көтеруге дайын болса, табиғи ұрықтану болмаса да, жасанды жолмен жүктілік мүмкін.

Табиғи жолмен жүкті болу мүмкіндігі бар ма

Климакстан кейін табиғи жолмен жүкті болу мүмкін бе? Мұндай жағдайлар — өте сирек кездеседі. Медицинада тек жекелеген жағдайлар ғана сипатталған, мұнда овуляция соңғы етеккірден бірнеше жыл өткен соң кенеттен қайта пайда болған. Бұл көбіне аналық бездердің қалдық белсенділігімен немесе менопаузаның нақты басталу уақытының қате анықталуымен байланысты болады.

Егер әйелдің жатыры сақталған және жалпы жағдайы жақсы болса, ол донорлық жұмыртқа жасушасы арқылы жүктілікті көтере алады.

Репродуктивтік технологиялар және менопаузадан кейінгі ЭКҰ

Қазіргі заманғы көмекші репродуктивті технологиялар менопаузадан кейін де ана болуға мүмкіндік береді. Ең көп таралған әдіс - донорлық жұмыртқа жасушаларымен экстракорпоральды ұрықтандыру (ЭКҰ).

Оның кезеңдері:

• эндометрийді гормоналды дайындау — жатырдың ішкі қабатын эмбрионды қабылдауға дайындау.
• эмбрионды енгізу, донорлық немесе әйелдің өз мұздатылған жұмыртқасынан алынған.
• жүктілікті қадағалау, гинеколог пен эндокринологтың тұрақты бақылауында болады.

Жүктіліктің бұл түрі тіпті 50 жастан асқан әйелдер үшін де мүмкін, бірақ олардың жалпы денсаулығын мұқият бағалауды қажет етеді. Шешім жүрек-қан тамырлары жүйесін, эндокриндік көрсеткіштерді және жатырдың жағдайын тексергеннен кейін жеке негізде қабылданады. Есте сақтау маңызды: бұл жастағы жүктілік әрқашан стресстің жоғарылауымен және белгілі бір қауіптермен байланысты.

Қорытынды және ұсыныстар

• Жүктілік мүмкіндігі соңғы етеккірден кейінгі бір жыл ішінде әлі сақталуы мүмкін.
• Пременопауза кезінде гормондық ауытқулар сирек болса да овуляция туғызуы мүмкін, сондықтан жүктілікті жоспарламасаңыз контрацепцияны қолдану маңызды.
• Жүктілікке күмән туындаса, дәрігерге жүгіну қажет, үйдегі тесттер мен белгілерге сенуге болмайды.
• Менопаузадан кейін табиғи ұрықтану іс жүзінде мүмкін емес, бірақ донорлық жұмыртқамен ЭКО арқылы жүкті болу ықтималдығы бар.

Сондықтан климакс кезінде жүкті болу үшін не ішу керек деген сұраққа нақты жауап — өз бетінше гормондық немесе шөптік препараттар қабылдауға болмайды. Барлық дәрілер тек дәрігердің тексерісінен кейін, эстроген, ФСГ гормондарының деңгейлері анықталып, репродуктивті жүйенің жалпы жағдайын бағалаған соң ғана тағайындалуы тиіс.

Климакс кезеңінде әйелдің жағдайын жақсарту үшін және белгілердің айқындылығын төмендету үшін өсімдік негізіндегі табиғи құралдар қолданылуы мүмкін: олар ысыну ұстамаларын жеңілдетуге, ұйқыны және эмоционалдық жағдайды қалыпқа келтіруге көмектеседі.

Гинеколог әйелдің пременопаузада екенін анықтауға, қауіпсіз контрацепция әдістерін таңдауға немесе қажет болған жағдайда репродуктивті технология нұсқаларын қарастыруға көмектесе алады.