Менопауза кезіндегі анабездегі киста

Менопауза кезеңінде әйел ағзасында көптеген өзгерістер жүреді, және бұл өзгерістер анабездердің жұмысына да әсер етеді. Кейде тексеру кезінде дәрігер сұйықтыққа толы көлемді түзілісті анықтайды. Бұл — киста.

Репродуктивті кезең аяқталғаннан кейін мұндай жағдайлар сирек кездессе де, әлі де болуы мүмкін, бірақ олар әрдайым белсенді араласуды талап ете бермейді. Әйелдерге арналған дәрі-дәрмектерді қоса алғанда, кез келген емдеу әдісі жеке жағдайға қатаң бейімделуі керек.

Менопауза кезіндегі анабездің кисталарының түрлері

Кисталардың өлшемі әртүрлі болуы мүмкін — өте кішкентайынан бастап 10–15 см-ге дейін, мұндай ірі кисталар жақын орналасқан мүшелерге қысым түсіруі мүмкін. Олар әртүрлі динамикада дамиды — кейбіреуі өзгеріссіз қалады, кейбіреуі уақыт өте кішірейеді немесе ұлғаяды.

Репродуктивті жастағы әйелдерде жиі кездесетін кисталардың түрлері менопаузада сирек болады, өйткені олардың қалыптасуы циклдік гормондарға тәуелді. Менопауза кезінде басқаша механизм — гормондар белсенділігі төмендейді, сондықтан кисталардың пайда болуына жасқа байланысты тіндердің өзгеруі, созылмалы қабынулар, гинекологиялық патологиялардың салдары әсер етеді. Сондықтан менопаузадағы анабездегі кисталарды емдеу әр әйелде әртүрлі болуы мүмкін.

Репродуктивті кезеңдегі әйелдерде ең көп таралған функционалдық түзілімдер:

• фолликулярлы — фолликуланың орнында түзіледі, ең көп таралған және сонымен бірге ең қауіпсіз болып саналады;
• лютеиндік — сары денеден пайда болады және әдетте баяу өседі.

Неліктен менопауза кезінде анабезде киста пайда болады

Менопауза кезінде кисталардың пайда болу қаупі табиғи гормоналды өзгерістерге байланысты артады. Оған әсер ететін басқа факторларға мыналар жатады:

• жиі жасалған аборттар, жүктіліктің үзілуі;
• кіші жамбас ағзаларындағы жабысқақ үрдістер;
• жатыр мен анабезге жасалған операциялар;
• несеп-жыныс жүйесінің созылмалы қабынуы;
• эндокриндік бұзылыстар;
• гормоналды препараттарды өз бетінше қолдану.

Егер әйелде осы факторлардың бірнешеуі болса, анабез ісіктерінің даму қаупі айтарлықтай артады. Ешқашан өздігінен емделмеңіз, гинекологпен кеңесіңіз. Гормоналдық процестер әрқашан жеке болып табылады, сондықтан әмбебап ұсыныстардың болуы мүмкін емес.

Қандай белгілерге назар аудару керек

Менопауза кезеңіндегі анабез кистасының ең басты қаупі — жиі белгілердің болмауы. Әсіресе, кішкентай түзілістер айлар бойы еш белгі бермеуі мүмкін. Сондықтан тұрақты түрде тексеруден өтіп тұру маңызды, ал күмән тудыратын белгілер пайда болса — дереу дәрігерге қаралу қажет.

Негізгі белгілер:

• іштің төменгі аймағының тартып немесе сыздап ауыруы;
• қасаға үсті аймағындағы ауырлық немесе қысым сезімі;
• жыныстық қатынас кезінде жайсыздық немесе ауырсыну;
• постменопаузада немесе циклдар арасында жағылып келетін қан аралас бөліністер, егер етеккір әлі сақталған болса.

5 см-ден үлкен киста ішекті босату кезінде қиындық тудыруы, жиі зәр шығару қажеттілігіне әкелуі мүмкін. Іштің үлкеюі немесе көзге көрінетін дөңестердің пайда болуы — кистаның тез өсіп жатқанын көрсетеді. Мұндай жағдайда гинекологқа баруды кейінге қалдыруға болмайды.

Бұның барлығы менопаузаның өз белгілерімен қосарланып жүруі мүмкін — ысыну ұстамалары, көңіл күйдің өзгеруі, ұйқының бұзылуы. Мұндай жағдайда дәрігер жалпы жағдайды жақсартуға арналған қосымша препараттар тағайындауы мүмкін.

Диагностика әдістері

Менопауза кезіндегі анабез кистасын диагностикалау кешенді тәсілді қажет етеді. Гинекологиялық тексеру кезінде дәрігер іштің төменгі аймағын пальпациялау арқылы түзілісті сезуі мүмкін, бірақ бұл нақты диагноз қоюға жеткіліксіз — қосымша зерттеулер міндетті.

Бірінші және негізгі әдіс бұл ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ). Бұл гинекологиядағы ең қолжетімді және ақпаратты әдістердің бірі. УДЗ көмегімен кистаны анықтауға, оның мөлшерін, құрылымын және орналасуын дәл бағалауға мүмкіндік береді. Зерттеулерге сәйкес, тәжірибелі маман жасаған УДЗ анабездегі жаңа құрылымның сипатын анықтауда өте жоғары сезімталдық пен дәлдікке ие.

Егер УДЗ күрделі немесе біртекті емес кистаны көрсетсе, кіші жамбас мүшелерінің МРТ-сы тағайындалады. Магнитті-резонансты томография түзілістің ішкі құрылымын нақтырақ көрсетеді, солидті компоненттердің бар-жоғын анықтайды, қатерсіз және күмәнді түзілістерді жақсырақ ажыратуға мүмкіндік береді.

Бұдан бөлек, CA-125 онкомаркеріне қан талдауы жасалуы мүмкін. Бірақ бұл маркердің ерекшелігі шектелген, оның деңгейі қатерлі ісіктерде ғана емес, қабынуларда, эндометриозда және кейбір қатерсіз кисталарда да жоғарылауы мүмкін. Сондықтан, толық анамнезсіз, ол жеткілікті ақпарат бермейді және жалған оң немесе жалған теріс нәтижелер жиі жоғары.

Клиникалық ұсынымдарға сәйкес, мұндай жағдайда 3–6 ай сайын трансвагиналды УДЗ жасалып, CA-125 деңгейі қайта тексеріліп отырады. Мұндай кисталардың қатерлі ісікке айналу қаупі өте төмен (1%-дан аз) және олар жиі өздігінен кішірейеді.

Егер киста үлкен болса, күрделі құрылымды болса немесе қатерлі үдеріс күдігі жоғары болса — онда хирургиялық алып тастау қарастырылады. Көбіне лапароскопия жасалады — бұл тіндерді минималды зақымдайтын, қалпына келу уақыты тез болатын әдіс. Көбінесе операция салдарсыз өтеді, ал қалпына келу тез жүреді.

Менопаузада дәрігер тек кистаны ғана емес, репродуктивті және гормон түзуші қызметі тоқтаған анабездің өзін де алып тастауды ұсынуы мүмкін. Бұл мәселенің қайта қайталану қаупін нөлге дейін төмендетеді.

Қалай болғанда да, емдеу қажеттілігі туралы шешімді тек гинеколог қабылдай алады және тиісті жоспарды тағайындай алады. Өзін-өзі диагностикалау және өзін-өзі емдеуге (әсіресе халықтық емдеу әдістерімен) тыйым салынады — олар қауіпті болуы мүмкін.